در این پژوهش به بررسی همبسته های صوتی ریتم گفتار فارسی پرداختیم. برای این منظور، تعداد 120 جمله با الگوی تناوب تکیه ای (60 جمله) و تلاقی تکیه ای (60 جمله) طراحی کردیم. در داده­های تناوب تکیه ای بین دو هجای تکیه­برِ کلمات حداقل یک و حداکثر سه هجای بدون تکیه قرار داشت. اما در داده­های تلاقی تکیه ای، هجای تکیه ­بر کلمات در تلاقی با یکدیگر بودند. طراحی این جملات توسط نگارندگان انجام شد و از پیکرۀ خاصی برای این منظور استفاده نگردید. جملات را 10 شرکت­ کننده به صورت طبیعی و با سرعت معمولی خواندند و گفتار آنها ضبط گردید. مقادیر پارامترهای صوتی وابسته به فرکانس پایه و متوسط مقادیر شدت انرژی و دیرش در طول هجاهای هدف کلمات اندازه گیری و استخراج شد. تحلیل داده­ها در چارچوب واج شناسی آزمایشگاهی در حوزۀ ریتم گفتار انجام شد. نتایج نشان داد مقادیر تمامی پارامترهای صوتی شامل فرکانس پایه، شدت انرژی و دیرش در داده های تناوب تکیه ای در هجاهای تکیه بر در توالی هجاهای قوی- ضعیف در S-U و ضعیف- قوی در U-S به صورت معناداری از هجاهای بدون تکیه بیشتر است. ولی در داده های تلاقی تکیه ای اختلاف مقادیر فرکانس پایه در توالی هجاهای تکیه برِ مجاور با یکدیگر معنادار نیست به علاوه، در توالی دو هجای تکیه بر در الگوی تلاقی تکیه ای، شدت انرژی هجای دوم به طور معناداری بیشتر از هجای اول است، ولی برعکس، دیرش هجای اول به طرز معناداری از هجای دوم بیشتر است. بر پایۀ این نتایج این گونه بحث کردیم که در جملات با الگوی تناوب تکیه ­ای (الگوی تکیه ­ای ضعیف- قوی یا قوی- ضعیف) ریتم وجود دارد زیرا توزیع پارامترها به شکل نامتوازن منجر به ایجاد قله ­ها و دره­ های برجستگی می ­شود، اما در جملات با الگوی تلاقی تکیه ای (قوی- قوی) ریتم وجود ندارد زیرا عملکرد فرکانس پایه خنثی می ­شود و دو پارامتر دیرش و شدت انرژی نیز در جهت عکس یکدیگر عمل می­ کنند.

تناوب سببی نوعی تناوب گذرایی بین یک فعل سببی و همتای ضدسببی آن است. در مورد رابطه بین این دو گونه فعلی به طور کلی دو نوع رویکرد از سوی زبان شناسان اتخاذ شده است: اشتقاقی و غیراشتقاقی. در رویکرد اشتقاقی، یکی از دو گونه، پایه و دیگری مشتق فرض می شود. در رویکرد اشتقاقی پایه ناگذر (رویکرد سببی­ سازی)، فرض بر این است که گونه ضدسببی پایه و گونه سببی مشتق است. در حالی که در رویکرد اشتقاقی پایه گذرا (رویکرد ضدسببی­ سازی) گونه سببی پایه و گونه ضدسببی مشتق فرض می شود. در رویکرد غیراشتقاقی یا پایه مشترک رابطه مستقیم اشتقاقی بین دو گونه برقرار نمی شود و هر دو از یک منبع سوم یا ریشه نشأت می­ گیرند. هدف از مقاله حاضر بررسی کارآمدی رویکردهای یاد شده در تحلیل نشانه های ساختواژی فعل­ های تناوبی در گویش خوری از زبان­ های ایرانی شمال غربی رایج در کویر مرکزی ایران است. شواهد ساختواژی در این گویش نشان می­ دهد رویکردهای اشتقاقی به تناوب سببی دارای راهبرد تحلیلی کلی نیستند و تنها قادرند نشانه­ های ساختواژی در یکی از دو گونه سببی یا ضدسببی را توضیح دهند. در مقابل به نظر می رسد رویکرد غیراشتقاقی پایه مشترک می­ تواند تنوع ساختواژی در تناوب سببی (نشان داری یکی از دو گونه یا هر دو گونه) را در گویش خوری به طور جامع تحلیل کند.

در این پژوهش برای آشکارسازی دوره تناوب خشکسالی ها و ترسالی های ایران و انطباق زمانی آنها با چرخه های الگوی پیوند از دور شاخص نوسان اقیانوس اطلس شمالی (NAO) از دو مجموعه داده شامل داده های مربوط به بارش ماهانه 63 ایستگاه هواشناسی همدید سازمان هواشناسی ایران طی بازه زمانی 1988 تا 2015 و مقادیر شاخص NAO در همان بازه زمانی متعلق به پایگاه داده های مرکز ملی پیش بینی محیطی-مرکز ملی پژوهش های جوی NCEP/NCAR وابسته به سازمان پژوهش های جوی و اقیانوسی ایالات متحده-استفاده شد. برای محاسبه و شناسایی خشکسالی ها و ترسالی های ایستگاه های مورد مطالعه نیز از شاخص بارش استاندارد شده (SPI) استفاده شد. با محاسبه شاخص SPI برای تمامی ایستگاه های مورد مطالعه در یک مقیاس ماهانه، سری های زمانی آنها در مقیاس ایستگاهی و مقیاس منطقه ای به تفکیک، برای تمامی ماه های مورد مطالعه تهیه و تنظیم شد. علاوه بر این دو سری زمانی، سری های زمانی شاخص NAO نیز برای همان ماه ها تهیه شدند. درنهایت، برای شناسایی دوره های غالب موجود در سری های زمانی مورد نظر از تحلیل طیفی به روش فوریه استفاده شد. نتایج تحلیل طیفی سری های زمانی شاخص NAO نشان داد که در هر ماه، دوره های تناوب مختلفی از دوره تناوب های کوتاه مدت تا دوره تناوب های بلندمدت وجود دارد به طوری که بیشترین فراوانی با دوره های تناوب کوتاه مدت (کمتر از 10 سال) است. در انطباق این دوره ها با دوره های مربوط به خشکسالی ها و ترسالی های ایستگاه های مورد مطالعه مشاهده شد که به استثناء ماه می، در بقیه ماه ها بیش از 65 درصد ایستگاه ها دست کم یک دوره تناوب یکسان با دوره های تناوب شاخص NAO داشتند که می تواند بیانگر ارتباط و اثرگذاری این نوسان اقلیمی بر شرایط وقوع خشکسالی ها و ترسالی های ایران باشد.

در زبان فارسی واژه ها و ساخت هایی با معانی متفاوتی وجود دارند که به استثناءِ جایگاهِ تکیه، تلفظی یکسان دارند. این­ ها «تقابل تکیه ای» نامیده می شوند. «تقابل های تکیه ای» دو دسته اند؛ دسته نخست شامل تقابل تکیه واژگانی بین دو واژه است که «جفت کمینه تکیه ای» نامیده می شود. دسته دوم حاصل رخداد فرایندهای واجی یا تعامل برخی عوامل ساخت­ واژی، نحوی و آوایی در سطح فراواژگانی است. تقابل تکیه ای واژگانی تنها ملاک قابل بررسی در تقابل های تکیه ای نیست؛ بلکه تقابل های تکیه ای فراواژگانی نیز وجود دارند که شایسته ی بررسی اند. در این راستا، اهداف این پژوهشِ توصیفی-تحلیلی شامل موارد زیر است: معرفی و بررسی ویژگی های جفت های کمینه ی تکیه ای؛ لزوم گردآوری، معرفی، دسته بندی و موشکافی علت ایجاد تمام تقابل های تکیه ای واژگانی و فراواژگانی بر اساس مقوله واژگانی/ نحوی عناصر متقابل؛ و پاسخ به این پرسش مهم که آیا جابه جایی تکیه، علت اصلی تمایز معنایی آن­ ها بوده است یا تکیه خود پیامد تفاوت عناصر تشکیل دهنده این تقابل هاست. دستاوردهای این پژوهش شامل معرفی، دسته بندی و موشکافی دلایل ایجاد تقابل های تکیه ای و همچنین، هویت بخشی به این تقابل ها از طریق انتخاب نام «واژگانی و فراواژگانی» برای آن­ هاست.